Czy zdarza Ci się zamknąć oczy i wsłuchać w świergot ptaków (dłużej niż przez 10 sekund)? Lub zatrzymać się podczas spaceru, żeby wypatrzeć, co tak szeleści wśród gałęzi? I nie być wcale rozczarowanym, że to nie wiewiórka… Albo zadrzeć głowę i obserwować klucze na niebie zamiast ekranu smartfona? Niezależnie od udzielonej odpowiedzi, książka Stanisława Łubieńskiego pt. „Dwanaście srok za ogon” (wydawnictwo Czarne, 2016) jest właśnie dla Ciebie. I dla miłośników ptaków, montujących karmniki na balkonie, i dla tych, którzy wściekają się na ufajdane balustrady.

Dostrzec ptaki

Pisząc te słowa, wyglądam przez okno. Jakiś ptak ląduje z gracją na samym czubku sosny, górującej nad drzewostanem. Przez chwilę lustruje otoczenie, po czym znów zdecydowanym ruchem skrzydeł wzbija się w przestworza. „Jakiś” ptak – nie jestem w stanie go rozpoznać. Sama lornetka wcale nie ułatwiłaby mi zadania, chyba że w połączeniu z atlasem ornitologicznym. Ale przypuszczam, że autor książki „Dwanaście srok za ogon” – rasowy ptasiarz – już po samym zarysie sylwetki rozpoznałby w lot, o który gatunek chodzi. Co więcej, opisałby go w tak przystępny, a jednocześnie melodyjny i barwny sposób, że zdjęcia w atlasie nie byłyby potrzebne. I pewnie właśnie dlatego zdjęć w książce nie ma…

Ptasie historie

Jest za to dwanaście świetnie opowiedzianych historii, w których ptaki odgrywają niebagatelną rolę. Autor rozpościera swe pisarskie skrzydła i co chwila dotyka szponami innego tematu. Nauka, historia, ekologia, sztuka, kultura… Mogłoby się wydawać, że będzie po łebkach (a może nawet po ptokach). Okazuje się jednak, że można z sukcesem trzymać dwanaście srok za ogon. Szybujemy wraz z autorem przez lasy, miasta i wsie, ani na chwilę nie zbaczając z wytyczonego przez niego podniebnego szlaku: opowieści o pasji do birdwatchingu.

W sieci

Mój ulubiony rozdział przybliża program badania wędrówek ptaków, prowadzony przez Akcję Bałtycką na mierzei jeziora Bukowo. Traf chciał, że niedawno, podczas wędrówki brzegiem Bałtyku, przed nadmorską miejscowością Dąbki zeszłam z plaży, pokonana przez grząski piasek. Jakie było moje zdziwienie, gdy za wydmami zauważyłam rozpięte sieci ornitologiczne… Podejrzałam, jak wolontariuszka wyjmuje z sieci raniuszka i mysikrólika, pakuje ptaki w woreczek, po czym zanosi do zaobrączkowania. Wspomnienia te wróciły jak bociany na wiosnę wraz ze słowami autora, opisującymi obrazowo cogodzinne obchody, przeprowadzane przez uczestników obozu.

Bocianie remedia

Pewnie zastanawiacie się, co ma podglądanie ptaków do medycyny, o której zazwyczaj piszę na blogu. Zdziwicie się. Łubieński poświęcił cały akapit bocianowi jako ofierze medycyny ludowej, opierając się na doniesieniach przyrodnika Eugeniusza Janoty. Ponoć w XIX wieku stosowano wnętrzności bociana na zapalenie nerek, tłuszcz na podagrę, a serce na padaczkę. Wykorzystywano także mięso, żółć, żołądek, a nawet… „bocianie kupy rozpuszczone w wodzie”. Na co? Przeczytajcie!